uyarı: fazlasıyla bireysel deneyim içerir
BiliBili, yani bu Çin menşeili video sitesi 19 Ağustos 2026’da X platformu üzerinden
bir duyuru yaptı. Duyuruda kısaca yakında globale açılacaklarını, yani sadece
Çin’de değil tüm dünyada var olacaklarını ilan ettiler. Daha doğrusu etmişler,
çünkü ben haberi 24 Ağustos’ta, rastgele bir YouTube videosunda, sıradan bir
gazete haberi olarak duydum.
19 Ağustos’ta Ne Oldu?
Sonra birçok kişinin aklına gelen soru benim de aklıma geldi. Acaba YouTube’a
rakip mi geliyor? Önce haberi bir de kendim okumak istedim. Eski kafalı bir
internet kullanıcısı olarak Google’a “Bilibili global” yazdım ve çıkan sonuçlara
baktım. Yapay zekanın kurduğu ilk cümle “Çin’in YouTube’u”ydu ama ben haberi
yayınlayan mecralardan okumak istedim.
Haber değeri taşıdığını düşünen kanallar ilginçti. Türkiye’de sadece Kanal 7 ve
TGRT haber görmüştü, geri kalanlarsa isimlerine pek aşina olmadığım tech
sayfalarındaydı. Elbette Bilibili NASDAQ’da işlem gördüğü için birkaç da borsa
sayfası haberi vermişti.
Bulabildiğim haberleri gözden geçirdim.
Ardından YouTube’da arama yaptım ve bir Brezilyalı yayıncıyla bir Hintli yayıncının
ortalama 8 dakikalık videolarını izledim. Çok fazla şey anlat(a)mamışlar, birçok
belirsizlikten bahsetmişler ki o belirsizlikleri de bizzat tecrübe ederek
yaşadıklarımdan size aktaracağım.
Yine yerli bir yayıncı göremedim. 24 Ağustos’ta kimse bahsetmemişti, 25
Ağustos’ta yine baktım ve sonuçlarda bir değişiklik yoktu. Belli ki Türkiye’de pek de
rağbet gören bir haber olmamıştı.
Haberlerin özetiyse şu: 2009 yılında niş alanlarda dikkat çeken videolarda karar
kılmışlar. Anime, oyun, minidrama gibi. Hedefledikleri kitle eğitimli Z kuşağı. Ama
bu genel geçer bilgiler bana yetersiz geldi.
İndirmeye Çalışınca Başıma Gelenler
Sonunda madem öyle kendim bakarım ne olduğuna dedim ve uygulamayı
indirmeye karar verdim. Biraz kurcalayıp neye benzediğini, neler yapılabileceğini
kendim görmek istedim. Ama ne yazık ki indirmek öyle kolay değildi. Play Store’da
önce “bilibili” diye, sonra “bilibili world” diye, sonra “bilibili global” diye aramalar
yaptım ama beni olmadık uygulamalara yönlendirmeye çalıştı. Birkaç kez
okuduğum haberlerden Bilibili’nin logosunu kontrol ederek önerilen uygulamalara
da baktım ama olmadı.
Gerçi okuduğum bir haber içime su serpti, aynen şöyle diyor:
“Uygulama şu anda belirli bölgelerle sınırlıdır; örneğin, Hindistan’da veya 20
milyona yakın nüfusa sahip bir AB üye devleti olan Romanya’da
indirilememektedir.”
Bu kez eski telefonuma indirmeyi düşündüm, ne de olsa Çin malıydı. Evet,
AppGallery bana bu uygulamayı direkt gösterdi. İndirdim. Üye olmanın kolay
olduğunu ve sadece “Google” hesabıyla giriş yapılacağını haber taramamda
öğrenmiştim. Söylendiği gibi Google hesabınızla giriş yapabiliyorsunuz ama iki
aşamalı bir doğrulama istiyor sizden ve telefon numarası yazmanızı bekliyor. Ehh
hırs yaptım, illa göreceğim o Bilibili’yi. Bir telefon numarası mı esirgeyeyim yani?
Hem YouTube’da almıştı numaramı, iki uyduruk yayın yaptım diye. Hemen yazdım
ben de. SMS ile doğrulama beklemeye başladım. Ne gelen var ne giden? Tekrar
giriş yaptım, numaramı kontrol ettim, mail adresimi kontrol ettim… Nafile,
beklenen SMS eski sevgili gibi görmezden geldi beni.
Yine de uygulamada üye olmaksızın gezebiliyordum. Ama herhangi bir sayfayı
açtığımda bana sadece izle diyordu. Yani pasiften de pasif bir izleyici olmam
gerekiyordu ve merak ettiklerimi görebilmem için sürekli bana “üye ol!” uyarısı
veriyordu.
Bu kez de bilgisayardan girmeye karar verdim. Tarayıcıda online gezersem sorun
olmaz diye düşündüm. Yine bir SMS sorunu olsa da (hâlâ gelmedi tabi) bir hesap
açabildim. Hatta kendime bir fotoğraf koydum, kullanıcı adı yazdım… İyi kötü bir
kullanıcıya benzedim.
Dili değiştirip rahatça gezeyim dedim, malum Çincem yok. Ama destekleyen
dillerde sadece İngilizce ve birkaç uzak Asya dili var ki bu dillerin isimlerini bile
okuyamadım. Nitekim alfabe bariyerim var, Hellence okuyabiliyorum sadece. Ama
antik Yunanların kullandıkları tabletler şimdikilerden çok farklıydı ne de olsa.
Bu arada asıl zorluk 100 soruluk üyelikte başlıyor ki bu tam bir çile. Yani mesele
SMS’le de bitmiyor. Ama ben şimdilik o kısma “skip” dedim ki sonraki yazıda size
orada nasıl bir sınav var ve nasıl bir yeterlilik isteniyor uzun uzun değineceğim.
Çan eğrisi falan da yok ki globalde puanları düşürelim. Ama yok, illa 60 puan
alacaksın… Çok zor çok!
Peki İçerikte Ne Var? (Ya da Bende Neden Yok)
Neyse İngilizce ve tarayıcının otomatik çevirisiyle falan idare ettim. Nihayet
içeriklere bakabilirdim. Ama sıradan bir Türk vatandaşı olarak beni bu niş alanlara
bağlayacak bir şeye rastlayamadım.
Candy Crush’dan başka oyun pek bilmem. Yani oyun sayfalarını hızlıca geçmek
zorunda kaldım.
Mini drama izlemem çünkü ben bir oturuşta sezonlarca dizi bitirenlerdenim.
Dikeyde en fazla birkaç kesit ilgimi çekebilirdi ama buradakiler genellikle “pembe
dizi” benzeri işlerdi. Dolayısıyla minidrama dizi sayfasını da geçtim.
Geriye kaldı anime sayfası. Çocukken Şeker Kız Candy izlerdim, bunun bir anime
olduğunu o zaman hiç bilmiyordum bile. Şimdi bilsem de anime kültürüne o kadar
uzağım ki. (candy sevgimi kimse sorgulayamaz!)
Sonuç olarak gerçekten çok belirli nişler bunlar. Özel ilgi alanı olanlara
diyebileceğim bir şey yok. Ama genel söz konusuysa durum pek iç açıcı sayılmaz.
“Genel önemli mi?” diye sorabilirsiniz. Ben olsam kesin sorardım.
Elbette önemli, çünkü Bilibili “batıda baskın olan YouTube’a rakip olarak, doğudan
geliyorum!” diyor. Diğer ülkelerde niş zevkler neler, genel izleyici ne izler bilemem
ama benim gibi ortalama bir Türk YouTube izleyicisini bu mecradan çıkarıp da
Bilibili’ye geçmeye ikna edecek pek bir şey henüz bulamadım.
Bilibili Türkiye’de Nasıl Tutunabilir?
Ama bu, Bilibili’nin Türkiye’de hiç şansı yok demek değil. Sadece şu an yanlış
kapılardan giriyorlar. Ben sıradan bir tüketici olarak oyun-anime-minidrama’da
kendimi bulamadım.
Oysa nostaljik içerikte, uzun format dizi kültüründe, hatta futbolda kendimi çok
daha rahat bulabilirdim. Ki bu futbol meselesine bir sonraki yazımda değineceğim.
Bir bilseniz bu algoritmalar bana neler ediyorlar? Arif’in Manchester’a attığı gol
gibi, konu nerelere geliyor.
Globale oynamak fikri güzel ama bu globalin her yerelde özelleştirmeden
çalışacağını sanmıyorum. Bizim sevdiğimiz işleri yapsınlar da demiyorum ama
bizden bu kadar da uzak olmaları doğru gelmiyor.
Z kuşağının şu sıralar çılgınlar gibi Avrupa Yakası, Bizimkiler, Süper Baba gibi
dizileri izlediğini, hatta özel izleme geceleri yaptığını biliyorum. Benim için ilginç
değil ama onlar için yepyeni bir alan olduğunu kabul etmek gerek. Kendi
dönemlerinin müziklerini bile tatmin edici bulmuyorlar ve “retro-vintage” gibi
tanımlarla benim ergenlik yıllarımda dinlediğim müziklere yöneliyorlar. Ya da
onların cover versiyonlarını dinliyorlar. Üstelik bilgi eksiklerini fark ettiklerinde de
yine bu mecralarda “hap bilgiler” veren entel dantel reelslerine ilgi duyuyorlar.
“Manifest’in sandığımız şarkı aslında Çıtır Kızlar diye bir grubunmuuuuşş!” tarzı
bilgiler hoşlarına gidiyor.
Yani Bilibili Türkiye’de de başarılı olabilir ama Çin ve uzak Asya’da yaşayan Z
kuşağıyla Türkiye’de yaşayan Z kuşağının aynı olmadıkları ön kabulüyle. Elbette
hepsi genç, hepsi delikanlı, hepsi benzer sorunlar, kaygılar taşıyor. Ama yerelde
hepsi bambaşka dünyalar kurmuşlar kendilerine. YouTube’da var olan çeşitlilik bu
ihtiyacı karşılıyor. Ama tekel olmasının önüne geçilebilmesi için Bilibili gibi
mecraların globale açılmaları fikri beni umutlandırıyor.
Sırada Ne Var?
Devamı gelecek olan yazılarımda size “Bilibili sınav sonucumu” açıklayacağım.
Sonra Bilibili para kazandıracak mı sorusunun yanıtı da birlikte arayacağız. Tabi bir
de bizden çok ama çok farklı gibi duran, bir yandan da bize çok benzeyen “danmu”
dedikleri, “mermi yorum” kültürlerinden bahsedeceğim.
O güne kadar tatlı anlar diliyorum hepinize…
Derya
26 Ağustos 2026